Verbeter de wereld, begin bij jezelf!

Op 24 maart hebben mensen wereldwijd hun verbondenheid met de aarde gevierd. Op ‘earth hour’ ging om 20.30 uur op veel plekken het licht uit. Hoe mooi zou het zijn als we dit hele jaar de aandacht richten op de muren, die wij zelf hebben opgericht naar mensen en dieren, die wij eng vinden. ‘Licht uit, spot aan op jouw enge engerling’!

Na een leven lang in de stad gewoond te hebben zijn wij naar de Achterhoek verhuisd. Hier zijn boeren, reeën en een buizerd onze buren.  We hebben een stuk land. En ik kom in een nieuwe wereld van zand, leem en kruipende wormen. Daar stond ik voor het eerst oog in oog met een groot melkwitachtig wezen: de engerling, larf van de meikever.

De meikever is inmiddels een zeldzaam dier aan het worden. Ook de Duitse zanger Rheinard May herinnert zich, dat er in zijn jeugd geleden ieder jaar eind april, begin mei wolken met miljoenen meikevers uit de grond opstegen. ‘Es gibt keine Maikaefer mehr’.

Plaagdieren moeten vernietigd worden

Als je met een zoekmachine ‘engerling’ zoekt kom je vooral ‘plaagdier’ tegen. Alle berichten gaan over de bestrijding ervan. En dat snap ik wel. Ze zijn onzichtbaar, vreten van onderen af de moestuin kaal en als je ze dan eindelijk te zien krijgt, zien ze er niet uit. Zij zijn “zij” en “wij” hebben daar vooral last van. Ideale vijanden dus, die nodig vernietigd moeten worden. Daar zijn we dus goed in geslaagd. Volgens Duits onderzoek2 is de afgelopen 27 jaar het aantal vliegende insecten met 75% afgenomen. De afname van biodiversiteit staat (samen met klimaat en de afname van grondstoffen) in de top drie van hardnekkige vraagstukken van onze tijd.3

“Zij” krijgen de schuld

Opvallend is, dat naar de boeren wordt gekeken als grote schuldigen. “Zij” hebben het gedaan, niet “wij”.  Al scheppend in de aarde werd duidelijk, dat ik daar niet mee weg kom. De oorzaak ligt dieper in ons. Blijkbaar hebben wij onze soort in de loop van de geschiedenis los gemaakt van andere soorten. De mens heeft zich buiten en boven al het andere leven gesteld. Al dan niet met de Bijbel, de Koran of de Thora in de hand. We zijn in ieder geval in ons deel van de wereld vervreemd geraakt van onze plaats in de ‘circle of life’. En in onze gepolariseerde samenleving groeit de afstand tussen “wij” en “zij”.

Als je, zoals ik, gelooft dat alle leven onderdeel is van één oneindig, ondeelbaar geheel, dan ben ik met ieder mens en ook ieder dier en plant verbonden.4 Solidariteit vraagt het overwinnen van angst voor het onbekende. Die onbekende is al snel de plaaggeest die overwonnen moet worden. Je kunt je nog zo verbonden voelen met de toekomst van de aarde, maar er verandert niets als je jouw eigen afgescheidenheid niet onderzoekt. Met alle goede bedoelingen leidt ‘Earth Hour’ dan tot een diepere kloof tussen “wij van het milieu” en onze “plaaggeesten”.

Voor wie ben ik bang? Migranten, nationalisten, boeren, engerlingen? “When fear sees a border it builds a barrier. When love sees a border it builds a bridge.”5

Solidariteit vraagt het overwinnen van angst voor het onbekende

Kan je van een engerling houden?

Inmiddels kom ik onder de indruk van dat geheimzinnige wezen. Zij is vier jaar onafgebroken onder de grond. Daar eet zij zich dik aan wortels en verpopt zich om in de eerste week van mei als meikever uit te vliegen. Meikever en larf zijn voeding voor andere dieren. Denk aan vleermuis, vogels en mollen. Hoe minder engerlingen hoe moeilijker die het hebben en dus uiteindelijk ook wij en onze nakomelingen. Door het eten van wortels van gras maakt de engerling ook ruimte voor andere planten. Zij zijn dus super voor de biodiversiteit!

Als we engerlingen als familie gaan zien vinden we vast betere manieren om ze uit de moestuin te houden. Als we andere enge dieren en mensen als familie gaan zien dragen we echt bij aan de toekomst van onze planeet. Vandaar mijn oproep: doe het komende jaar af en toe het licht een uur uit en zet een spot op jouw enge engerling.

 

1. Twaalf jaar geleden gestart in Australië uit zorg voor de toekomst van onze planeet. Zie de website van Earth Hour.

2. Hallmann CA, Sorg M, Jongejans E, Siepel H, Hofland N, Schwan H, et al. (2017). Zie het artikel More than 75 percent decline over 27 years in total flying insect biomass in protected areas in PLoS ONE 12(10).

3. Mondiaal gezien is nog ongeveer 70% over van de oorspronkelijke biodiversiteit. In Nederland, is dat nog maar 15%. Zie Monitorduurzaamnederland.nl.

4. Zie ook de weekbrief voor Palmzondag.

5. Mpho Tutu tijdens de jongerenconferentie van het Apostolisch Genootschap op 11 maart 2018 in Nieuwegein.

 

#earthhour

 


Hans Leeflang is stedenbouwkundige en bestuurslid van het Apostolisch Genootschap. Samen met Wies Houweling (Vrijzinnigen Nederland) en Joost Röselaers (Remonstranten) vormt hij een netwerk van vrijzinnige opiniemakers. Zij blazen het woord ‘solidariteit’ nieuw leven in. Niet door te polariseren, maar door begrip te kweken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Om o.a. spam te voorkomen, screenen wij alle reacties eerst voordat wij ze plaatsen. Dank voor uw begrip.